बासरीची निगा

बासरी हे साधे वाद्य आहे आणि फार देखभाल लागत नाही. तरी काही सोपे उपाय तिला अधिक काळ चांगली ठेवतात.

थोडा वेळ वाजवल्यावर लगेच केसमध्ये ठेवण्याऐवजी बासरी उघडी ठेवावी. त्यामुळे फुंकरीने आत तयार झालेला ओलावा सुकतो. केसमध्ये सिलिका जेलच्या छोट्या पिशव्या ठेवणेही उपयोगी पडते.

तेल लावणे

अधूनमधून बासरीला तेल लावणे चांगले ठरू शकते. किती वेळा लावावे हे तुम्ही कुठे राहता आणि तिथल्या हवामानावर अवलंबून असते. उष्ण, कोरड्या प्रदेशात अधिक वेळा तेल लावावे लागू शकते.

पारंपरिकरीत्या मोहरीचे तेल वापरतात. त्याचे जतन करणारे गुण चांगले असले, तरी तीव्र वासामुळे मला स्वतःला ते आवडत नाही. अक्रोड, तीळ किंवा जवसाचे तेल हे पर्याय आहेत. तीव्र वास असूनही मला जवसाचे तेल आवडते, कारण त्याने बासरी चांगली मुरते असे वाटते. त्याच्या वापरानंतर बासरीच्या नादात लक्षणीय सुधारणा मी पाहिली आहे. चित्रकार वापरतात तसे परिष्कृत जवसाचे तेल घ्यावे. काळजी घ्या—कधी ते खूप घट्ट स्वरूपातही मिळते आणि बासरी चिकट होऊ शकते. अमॅझॉनवर जवसाचे तेल मिळते.

लांब काठीला सैल कापड बांधून पुसण्याची कांडी तयार करा. मी खिडकीच्या ब्लाइंडची कांडी वापरतो. कापड निवडलेल्या तेलाने ओले करून बासरीच्या आत पातळ थर लावा. फुंकण्याच्या छिद्रापासून साधारण अर्धा इंच अलीकडेपर्यंतच तेल लावा. पुन्हा वाजवण्याआधी बांबूला तेल शोषून घेऊ द्या.

काही बासरीवादक आणि बासरीकार तेल लावण्याची शिफारस करत नाहीत, हेही लक्षात घ्यावे.

धक्के

लांबीच्या दिशेने बसणाऱ्या धक्क्यांमुळे बासरीला सहज इजा होते. पृष्ठभागावरील छोटी चीर कंपनांमुळे वाढून बांबू दुभंगू शकतो. संरक्षणासाठी बासरीभोवती दोरे बांधण्याची प्रथा आहे. ते बासरी एकसंध ठेवतात आणि सौंदर्यही वाढवतात. सहसा बासरीकारच हे दोरे बांधून देतात.

तापमानातील अचानक बदल

अचानक तापमान बदलल्याने बासरी सहज तडकू शकते. थंडीत राहिलेली बासरी लगेच वाजवली, तर आत जाणाऱ्या उबदार हवेच्या धक्क्याने चीर पडू शकते. अतिशय जास्त किंवा कमी तापमानापासून तिचे रक्षण करा. बासरी खूप थंड असल्यास वाजवण्याआधी तळहातांनी उबदार करा.

बासरीच्या केस

बाजारात अनेक प्रकारच्या केस मिळतात. चांगल्या केसचा आवश्यक भाग म्हणजे बासरीभोवती कठीण संरक्षण. पीव्हीसीचा पाइप हा साधा आणि उत्तम उपाय आहे. बहुतेक केस अशा पाइपवर किंवा तत्सम कठीण कवचावर बनवलेल्या असतात. प्रत्यक्षात एवढेच आवश्यक आहे.

बिलियर्डच्या क्यू स्टिक ठेवण्याच्या केसही बासऱ्यांसाठी उत्तम चालतात, असे मला आढळले. त्या आकर्षक दिसतात, कठीण कवचाचे संरक्षण देतात आणि तुलनेने स्वस्त असतात. अमॅझॉनवर त्या मिळतात.