माझे आवडते संगीत

उत्तम संगीत ऐकणे म्हणजे अर्धे शिक्षण

मुंबईत लहानाचा मोठा होताना उत्तम संगीत ऐकण्याचे भाग्य मला लाभले. रोज सकाळी आकाशवाणीवरील सुंदर भक्तिसंगीताने जाग यायची. लता मंगेशकर, आशा भोसले आणि मोहम्मद रफी यांसारखे दिग्गज चित्रपटसंगीतात ऐन भरात होते, त्या काळात मी वाढलो. तुटपुंज्या खिशाखर्चातून बचत करून मुंबईच्या रिदम हाउसमधून कॅसेटचा संग्रह केला. अभ्यासात काही चांगले यश मिळाल्यावर टर्नटेबल असलेली छान स्टिरिओ सिस्टीम भेट म्हणून द्यायला आईवडिलांचे मनही वळवले.

पंडित भीमसेन जोशी, पंडित जसराज, पंडिता किशोरी आमोणकर, पंडित राजन आणि साजन मिश्रा, पंडित रविशंकर आणि पंडित शिवकुमार शर्मा यांसारख्या दिग्गजांच्या मैफली प्रत्यक्ष ऐकण्याची संधी मिळाली. पुढे खुद्द पंडित हरिप्रसाद चौरसिया यांच्याकडून शिकण्याची आणि त्यांचे अनेक कार्यक्रम पाहण्याची संधी मिळाली.

हे उत्तम संगीत ऐकण्याचा माझ्यावर जाणीवपूर्वक आणि नकळतही खूप मोठा संस्कार झाला आहे, यावर माझा ठाम विश्वास आहे. शक्य असेल तिथे प्रत्यक्ष मैफलींना जा आणि शक्य तितके ध्वनिमुद्रित संगीत ऐका, असे मी आग्रहाने सुचवतो. तुम्हाला एखादीच विधा—उदाहरणार्थ बासरी—शिकायची असली, तरी शक्य तितक्या वेगवेगळ्या संगीतप्रकारांचे श्रवण करा. त्यामुळे संगीताविषयीचे तुमचे विचार अधिक परिपक्व होतील.

पंडित भीमसेन जोशी एका मुलाखतीत म्हणाले होते—“चांगला विद्यार्थी चोरासारखा असतो. जिथून आणि ज्याच्याकडून शक्य असेल, तिथून चांगल्या कल्पना चोरतो.” हे वाक्य गेली 25 वर्षे माझ्या मनात आहे. खालील संगीतातून तुम्हीही उत्तम कल्पना आणि प्रेरणा चोराल, अशी आशा आहे. तुमचे आवडते संगीतही प्रतिक्रियांमध्ये नोंदवा, म्हणजे आपल्या सर्वांना त्याचा लाभ घेता येईल.